Jak podkreśla adwokatka Iga Jaroszewska, ekspertka Konfederacji Lewiatan, nowe prawo przyniosło skutki odwrotne do zamierzonych. Zahamowało rozwój i wprowadziło blokadę kapitałową, z której coraz trudniej się wydostać.

Przeczytaj również: Polska się kurczy – kraj, który gaśnie w ciszy

Zamknięty rynek – komu naprawdę służy ADA 2.0?

Zgodnie z nowymi przepisami, aptekę może prowadzić jedynie farmaceuta lub spółka farmaceutów, pod warunkiem, że nie kontrolują oni więcej niż czterech placówek. Oznacza to, że każda próba rozwoju ponad ten limit jest blokowana przez prawo.

– Rynek został sztucznie zamknięty – mówi Iga Jaroszewska. – Przedsiębiorcy, którzy chcieliby rozwijać działalność, nie mogą kupować kolejnych aptek, a ci, którzy chcą sprzedać biznes, tracą na jego wartości.

Tym samym ustawa uderza nie tylko w duże sieci, ale także w małe i średnie rodzinne firmy, które chciałyby się rozwijać i konkurować z większymi graczami.

Paradoks ochrony – mali aptekarze na straconej pozycji

Idea ustawy „Apteka dla aptekarza” była jasna: wzmocnić pozycję lokalnych farmaceutów wobec korporacyjnych sieci. Jednak rzeczywistość okazała się bardziej brutalna.

– Efekt jest odwrotny do zamierzonego. Najbardziej tracą ci, których ustawa miała chronić – mówi Jaroszewska. – Polscy właściciele niewielkich sieci aptek nie mogą się rozwijać ani negocjować lepszych warunków z hurtowniami.

W rezultacie rosną koszty działalności, co przekłada się na wyższe ceny leków i ograniczenie usług dla pacjentów. Brak możliwości konsolidacji rynku sprawia też, że apteki są bardziej narażone na upadłość w obliczu rosnących kosztów energii, pracy i logistyki.

Mniej aptek, więcej pustyń farmaceutycznych

Od momentu wprowadzenia pierwszej wersji ustawy w 2018 roku z rynku zniknęło już ponad 2600 aptek. Jeśli trend się utrzyma, do 2040 roku liczba placówek może spaść o kolejne 750. To nie są statystyki bez znaczenia – za każdą z nich stoją realne problemy pacjentów, szczególnie w mniejszych miejscowościach, gdzie apteka bywa jedynym punktem kontaktu z farmaceutą.

– Dla pacjenta nie ma znaczenia, kto jest właścicielem apteki. Liczy się to, żeby była blisko, miała leki i oferowała pomoc – podkreśla Jaroszewska.

Spadek liczby aptek prowadzi do powstawania tzw. pustyń farmaceutycznych – regionów, w których dostęp do leków staje się ograniczony. Paradoksalnie więc, przepisy mające chronić pacjentów i niezależnych farmaceutów, powodują coraz większe wykluczenie zdrowotne.

Czy wiesz, że bardzo duża ilość osób w młodym wieku ma braki w uzębieniu? Co gorsza, rzadko zdają sobie sprawę z tego, że to poważny problem! Braki pozostające bez uzupełnienia prowadzą do zaniku kości i wtedy konieczna jest odbudowa kości. By do tego nie doprowadzić, zadbaj o uzupełnienie braków. Zachęcamy do skorzystania z uzupełnień w ramach usług Implanty Wrocław.

Rynek potrzebuje równowagi

Eksperci podkreślają, że konieczna jest korekta przepisów. Nie chodzi o rezygnację z idei ochrony małych aptek. Chodzi o stworzenie elastycznych zasad, które pozwolą na rozwój przedsiębiorstw bez niszczenia lokalnego rynku.

Z jednej strony potrzebne są regulacje zapobiegające monopolizacji rynku, z drugiej – otwarcie go na zdrową konkurencję i inwestycje. Bez tego Polska może stanąć przed problemem nie tylko droższych leków, ale też coraz większych obszarów pozbawionych dostępu do podstawowych usług farmaceutycznych.

ADA 2.0 miała być tarczą. Dla wielu stała się jednak murem, który odgradza rynek od naturalnego rozwoju i uderza w tych, którzy chcieli tylko leczyć, doradzać i pomagać.

Zmagasz się z przebarwieniami, trądzikiem lub bliznami? Skontaktuj się z kliniką Biogenica. W ramach usług medycyna estetyczna Poznań zaproponują laser na trądzik, botoks na zmarszczki, peeling na przebarwienia.

Artykuł ADA 2.0 – regulacja, która miała pomóc, a wstrzymała rozwój rynku aptecznego pochodzi z serwisu Netklinika.

Przeczytaj również: Genetyczne blizny po traumie. Jak przemoc w dzieciństwie zmienia nas na poziomie DNA

Ustawa, która miała chronić, a zaczęła ograniczać

W założeniu „Apteka dla Aptekarza” miała wzmocnić pozycję indywidualnych farmaceutów i zapobiec monopolizacji rynku. Jednak dane pokazują, że w rzeczywistości doszło do zjawiska odwrotnego. Od momentu jej wprowadzenia liczba aptek w Polsce spadła o ponad 2600, a punktów aptecznych o 265. Oznacza to, że tysiące pacjentów, zwłaszcza na obszarach wiejskich i w mniejszych miejscowościach, ma dziś utrudniony dostęp do leków.

Liczba aptek na 100 tysięcy mieszkańców spadła z 35,7 do 30,9, a na terenach wiejskich liczba punktów aptecznych zmniejszyła się z 8,9 do 7,4. To nie tylko statystyka – to konkretni ludzie, którzy dziś muszą pokonywać dziesiątki kilometrów, by zrealizować receptę czy uzyskać poradę farmaceutyczną.

Konkurencja słabnie, ceny rosną

Eksperci podkreślają, że ograniczenia własnościowe nie tylko nie wzmocniły małych aptekarzy, ale wręcz osłabiły ich pozycję na rynku. Z powodu AdA spadła liczba nowych inwestycji, a konkurencja – zamiast się zintensyfikować – została stłumiona. Apteki, szczególnie te niezależne, utraciły zdolność negocjacyjną wobec hurtowników i producentów leków.

Skutki tego zjawiska odczuwają wszyscy – przede wszystkim pacjenci. Spadek liczby aptek doprowadził do wzrostu cen leków nierefundowanych i tych dostępnych bez recepty. Według raportu, w latach 2018–2024 ceny produktów leczniczych wzrosły o 50,7 procent – o niemal 9 punktów procentowych więcej niż wyniosła ogólna inflacja w tym okresie.

Chcesz zadbać o stan swojego uzębienia? Dzięki usługom dentysta Wrocław jest to możliwe! Sprawdź: implanty Wrocław

Małe apteki w odwrocie

Największymi przegranymi okazali się ci, których ustawa miała chronić – indywidualni farmaceuci. Właśnie w grupie małych podmiotów tempo spadku liczby aptek jest najwyższe. W małych miejscowościach coraz częściej dochodzi do sytuacji, w których jedyna apteka zostaje zamknięta, a społeczność lokalna pozostaje bez dostępu do leków czy opieki farmaceutycznej.

Autorzy raportu zauważają, że sieci apteczne – mimo krytyki, jaka często je spotyka – oferowały szerszy asortyment i niższe ceny. To one stanowiły często realną konkurencję, dzięki której pacjent mógł liczyć na lepszą ofertę i dostępność leków. Dziś rynek apteczny staje się coraz mniej różnorodny i coraz bardziej niestabilny.

Włoski wzór deregulacji – przykład, który działa

Z raportu wynika, że Polska mogłaby skorzystać z doświadczeń Włoch. Tam jeszcze kilka lat temu obowiązywały podobne ograniczenia własnościowe, które skutecznie blokowały rozwój rynku. Dopiero deregulacja z 2017 roku zmieniła sytuację – zniesiono restrykcje dotyczące własności aptek, zachowując jednocześnie rozsądne zasady demograficzno-geograficzne: jedną aptekę na około 3300 mieszkańców i limit 20 procent aptek w regionie dla jednego właściciela.

Dzięki temu liczba aptek zaczęła rosnąć, konkurencja się ożywiła, a dostępność leków i stabilność cen uległy poprawie. Co istotne, włoska reforma nie naruszyła bezpieczeństwa lekowego – przeciwnie, zwiększyła elastyczność rynku i umożliwiła lepsze reagowanie na kryzysy.

Twoje piękno buduje Twoje samopoczucie! Chcesz o nie zadbać? Polecamy usługi botoks Poznań i mezoterapia Poznań!

Czas na racjonalną deregulację

Eksperci są zgodni – Polska potrzebuje reformy opartej na rozsądku i zaufaniu do przedsiębiorczości. Raport podsumowuje to jednoznacznie: ustawa „Apteka dla Aptekarza” ograniczyła dostęp do leków, osłabiła konkurencję i nie spełniła żadnego z deklarowanych celów.

Deregulacja rynku aptecznego, wzorowana na modelu włoskim, mogłaby przynieść realną zmianę:

• poprawić dostępność aptek, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach,
• ustabilizować ceny leków i zwiększyć konkurencję.

Taki krok nie oznacza chaosu – przeciwnie, to powrót do równowagi między wolnością gospodarczą a odpowiedzialnością zawodową. Racjonalna deregulacja to szansa, by polski rynek apteczny znów zaczął oddychać, a pacjenci przestali być ofiarami źle zaprojektowanego prawa.

Artykuł Rynek apteczny w Polsce w potrzasku regulacji pochodzi z serwisu Netklinika.