Choć przeciętny pacjent słysząc o wynagrodzeniach przekraczających 25 tys. zł miesięcznie może mówić o finansowej elicie, rzeczywistość ochrony zdrowia jest znacznie bardziej skomplikowana. Za wysokimi kwotami kryją się wielogodzinne dyżury, ogromna odpowiedzialność, chroniczne braki kadrowe i coraz większe napięcia pomiędzy oczekiwaniami personelu a możliwościami budżetu państwa.

Przeczytaj również: Po zmianach w NFZ tysiące Ukraińców straciły dostęp do leczenia

Lipcowe podwyżki mogą kosztować miliardy

W Ministerstwie Zdrowia trwają przygotowania do kolejnej rundy ustawowych podwyżek wynagrodzeń. Już w czerwcu resort ma otrzymać szczegółowe wyliczenia dotyczące kosztów wzrostu płac, które tradycyjnie zaczynają obowiązywać od lipca.

Według danych przygotowanych przez AOTMiT minimalny koszt realizacji ustawowych zobowiązań wyniósłby około 3,3 mld zł. Problem polega jednak na tym, że przy takiej kwocie wiele szpitali mogłoby zwyczajnie nie udźwignąć nowych wynagrodzeń. Dlatego analizowana jest wyższa propozycja – około 4,5 mld zł.

Dla dyrektorów placówek medycznych to kolejny moment ogromnej niepewności. Szpitale już dziś funkcjonują pod presją zadłużenia, rosnących kosztów energii, leków i usług zewnętrznych. Każda kolejna podwyżka wynagrodzeń poprawia sytuację pracowników, ale jednocześnie zwiększa ryzyko dalszego pogłębiania kryzysu finansowego w placówkach publicznych.

Wynagrodzenia w ochronie zdrowia wzrosły o ponad połowę

System wynagrodzeń w ochronie zdrowia opiera się na współczynnikach pracy przypisanych do konkretnych grup zawodowych. To właśnie one decydują o minimalnym poziomie pensji zasadniczej.

Od 2022 do 2026 roku minimalne wynagrodzenia zasadnicze wzrosły łącznie o ponad 57 proc. To jedna z największych podwyżek płac w całym sektorze publicznym w ostatnich latach.

Najwyższy współczynnik – 1,45 – przypisano lekarzom i dentystom ze specjalizacją. Tuż za nimi znajdują się m.in. farmaceuci, fizjoterapeuci, diagności laboratoryjni czy pielęgniarki posiadające tytuł magistra i specjalizację.

Niżej w tabeli znajdują się ratownicy medyczni, technicy elektroradiologii, opiekunowie medyczni oraz pracownicy działalności podstawowej bez wykształcenia medycznego. To właśnie te różnice coraz częściej stają się źródłem napięć w środowisku ochrony zdrowia.

Kontrakty zdominowały środowisko lekarzy

Najbardziej uderzającym wnioskiem z raportu jest skala kontraktowego zatrudnienia wśród lekarzy specjalistów. Aż ponad 73 proc. z nich pracuje obecnie na kontraktach, a nie na klasycznej umowie o pracę.

To model, który od lat rozwijał się w polskiej ochronie zdrowia. Dla lekarzy oznacza większą elastyczność i możliwość osiągania wyższych dochodów. Dla szpitali – szansę na utrzymanie specjalistów w sytuacji dramatycznych braków kadrowych.

Jednocześnie kontrakty całkowicie zmieniły strukturę rynku pracy w medycynie. Lekarze coraz częściej funkcjonują jak niezależni przedsiębiorcy, pracują równolegle w kilku placówkach i samodzielnie negocjują warunki finansowe.

Zupełnie inaczej wygląda sytuacja pielęgniarek czy położnych. W ich przypadku kontrakty pozostają zdecydowanie mniej popularne. Dominującą formą zatrudnienia nadal jest etat.

To pokazuje głębokie różnice pomiędzy poszczególnymi zawodami medycznymi – nie tylko pod względem wynagrodzeń, ale również pozycji negocjacyjnej na rynku pracy.

Połowa lekarzy specjalistów zarabia ponad 25 tys. zł

Dane dotyczące realnych wynagrodzeń lekarzy ze specjalizacją pokazują skalę finansowych zmian, jakie zaszły w systemie ochrony zdrowia.

W przypadku lekarzy zatrudnionych na umowie o pracę mediana wynagrodzeń wynosi 23 660 zł brutto. Największa grupa osiąga dochody mieszczące się w przedziale 15–20 tys. zł miesięcznie.

Jeszcze wyższe wynagrodzenia osiągają lekarze pracujący na kontraktach. Mediana w tej grupie wynosi już 25 595 zł brutto. Oznacza to, że połowa specjalistów zarabia więcej niż ta kwota.

Choć w debacie publicznej często pojawiają się informacje o gigantycznych zarobkach lekarzy przekraczających 80 czy 100 tys. zł miesięcznie, raport pokazuje, że takie przypadki są marginalne. Wynagrodzenia przekraczające 100 tys. zł brutto osiąga mniej niż 1 proc. lekarzy.

Nie zmienia to jednak faktu, że dla wielu Polaków kwoty pojawiające się w zestawieniach pozostają trudne do wyobrażenia – szczególnie w zestawieniu z wielomiesięcznymi kolejkami do specjalistów i problemami z dostępnością świadczeń.

Pacjenci widzą wysokie pensje, ale także braki kadrowe

Debata o wynagrodzeniach medyków od lat budzi ogromne emocje społeczne. Z jednej strony pacjenci słyszą o coraz wyższych pensjach lekarzy. Z drugiej – nadal zmagają się z długim czasem oczekiwania na wizyty, przeciążonymi oddziałami i brakami personelu.

Problem polega na tym, że wysokie wynagrodzenia są dziś często konsekwencją dramatycznego niedoboru specjalistów. Wielu lekarzy pracuje jednocześnie w kilku szpitalach, przychodniach i prywatnych klinikach, wykonując ogromną liczbę dyżurów.

System płaci więc coraz więcej nie dlatego, że posiada nadmiar pieniędzy, ale dlatego, że desperacko próbuje utrzymać personel w publicznej ochronie zdrowia.

Ochrona zdrowia stoi przed trudnym wyborem

Najbliższe miesiące pokażą, czy państwo zdecyduje się na pełne finansowanie kolejnych podwyżek, czy będzie próbowało ograniczać koszty. Każda decyzja będzie miała konsekwencje.

Zbyt niskie finansowanie może wywołać kolejną falę konfliktów i odejść personelu. Zbyt wysokie – jeszcze bardziej obciąży budżet NFZ i zadłużone szpitale.

Coraz wyraźniej widać, że polska ochrona zdrowia weszła w etap, w którym problemem nie są już wyłącznie niskie płace. Dziś największym wyzwaniem staje się znalezienie równowagi pomiędzy wynagrodzeniami, stabilnością finansową systemu i realną dostępnością leczenia dla pacjentów.

Bo choć liczby robią ogromne wrażenie, najważniejsze pytanie pozostaje niezmienne: czy rosnące miliardy wydawane na ochronę zdrowia rzeczywiście przekładają się na lepszą opiekę nad chorymi.

Artykuł System płac w ochronie zdrowia odsłania swoje nierówności pochodzi z serwisu Netklinika.