Stawką nie są jedynie bilanse finansowe, lecz płynność funkcjonowania placówek i pytanie fundamentalne: czy w polskim systemie ochrony zdrowia decyzja o przyjęciu pacjenta ma zależeć od jego stanu zdrowia, czy od tabeli limitów.

Przeczytaj również: Prawo zaostrzone, rynek odporny. Medyczna marihuana znów bije rekordy sprzedaży

Nadwykonania: miliardy złotych i niepewność

Podczas posiedzenia w Sejmie wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka zapowiedziała, że nadwykonania w świadczeniach nielimitowanych za 2025 rok mają zostać rozliczone do końca marca. W tych zakresach zapłata ma wynieść 100 procent wartości.

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku świadczeń limitowanych. Tu zastosowane zostaną wskaźniki degresji – od 30 do 100 procent wyceny. Wyjątek stanowią programy lekowe, które mają zostać opłacone w całości.

W praktyce oznacza to, że szpitale za część świadczeń wykonanych ponad limit otrzymają znacznie mniej niż wynikałoby to z obowiązującej wyceny. Co więcej, będzie to poziom niższy niż w analogicznych rozliczeniach za rok 2024.

Według danych przedstawionych 13 lutego podczas posiedzenia Trójstronnego Zespołu ds. Ochrony Zdrowia, nierozliczone świadczenia z III i IV kwartału 2025 roku opiewają na 8 mld 327 mln zł. W tej kwocie mieszczą się:

2 mld 216 mln zł za świadczenia nielimitowane,
4 mld 923 mln zł za świadczenia limitowane,
1 mld 188 mln zł za programy lekowe.

To pieniądze, które szpitale już wydały – na pensje personelu, leki, materiały medyczne, energię. W wielu przypadkach finansowały je z kredytów lub przesunięć budżetowych.

Szpitale „Stoimy pod ścianą”

Marta Nowacka, prezes Związku Szpitali Powiatowych Województwa Śląskiego i jednocześnie dyrektor Szpitala Miejskiego w Siemianowicach Śląskich, nie ukrywa emocji. Jak mówi, część placówek rozważa drogę sądową i odmowę podpisania ugód na proponowanych warunkach. Są jednak i takie, które nie mają wyboru.

Zadłużone szpitale powiatowe muszą zgodzić się na proponowane stawki, by odzyskać choć część środków i móc regulować zobowiązania. Bez tego grozi im utrata płynności finansowej.

Nowacka podkreśla, że lecznice poniosły realne koszty leczenia pacjentów. W praktyce od miesięcy kredytują system, czekając na zwrot środków. Tymczasem dziś słyszą, że przyjęcie większej liczby pacjentów ponad limit to ich „ryzyko zarządcze”.

Piekarnia i chleb za 30 procent

Porównanie, którego używa prezes Nowacka, jest brutalnie proste. To tak, jakby klient przyszedł do piekarni i zapłacił za chleb tylko 30 procent ceny, tłumacząc, że więcej nie może dać. Reszta miałaby być problemem piekarza, choć ten poniósł pełne koszty produkcji.

Różnica polega na tym, że tu nie chodzi o chleb, lecz o hospitalizację, operację czy leczenie onkologiczne. O decyzje podejmowane często w trybie pilnym, bez możliwości odłożenia ich „na później”, gdy zwolni się limit.

Pojawia się pytanie, które w środowisku medycznym wybrzmiewa coraz głośniej: czy szpital ma odmawiać przyjęcia pacjenta, gdy wyczerpał kontrakt? Czy lekarz ma kalkulować koszty zamiast kierować się wskazaniami medycznymi?

NFZ: to duże wyzwanie

Prezes Narodowy Fundusz Zdrowia Filip Nowak przyznał w rozmowie z Rynkiem Zdrowia, że sfinansowanie świadczeń wykonanych ponad wartość umów jest dużym wyzwaniem. Rozliczenie ma być możliwe dzięki uruchomieniu przez Ministerstwo Zdrowia kwoty 4 mld zł.

Środki te mają pochodzić między innymi z rezerwy celowej. Aby trafiły do Funduszu, potrzebna jest zgoda Ministerstwo Finansów oraz sejmowej Komisji Finansów Publicznych.

Jednocześnie w projekcie planu finansowego NFZ na 2026 rok przewidziano na „koszty świadczeń opieki zdrowotnej z lat ubiegłych” jedynie 87 mln zł. W zestawieniu z miliardowymi zaległościami kwota ta budzi niepokój wśród dyrektorów placówek.

Między odpowiedzialnością a ekonomią

Deklaracje mówią o rozliczeniu świadczeń nielimitowanych i programów lekowych w całości. W przypadku limitów decyzje mają zapadać w drodze negocjacji z oddziałami wojewódzkimi NFZ. To oznacza miesiące rozmów, niepewności i kalkulacji.

Szpitale znalazły się w sytuacji granicznej. Z jednej strony presja finansowa i groźba utraty stabilności. Z drugiej – odpowiedzialność za pacjentów, których nie można było odesłać z kwitkiem tylko dlatego, że roczny limit został przekroczony.

Spór o nadwykonania to nie tylko konflikt o pieniądze. To debata o modelu funkcjonowania publicznej ochrony zdrowia. O tym, czy system jest w stanie udźwignąć realne potrzeby zdrowotne społeczeństwa, czy też będzie zmuszał szpitale do wybierania między rachunkiem ekonomicznym a obowiązkiem leczenia.

Dla wielu placówek najbliższe tygodnie mogą być decydujące. Część z nich podpisze ugody, by przetrwać. Inne mogą zdecydować się na batalię sądową, licząc, że walka o pełną zapłatę stanie się jednocześnie walką o zmianę zasad gry.

Artykuł Leczyli ponad limit, dziś dostaną ułamek pieniędzy. Szpitale stają przed dramatycznym wyborem pochodzi z serwisu Netklinika.

Nie dotyczy to na szczęście pacjentów onkologicznych, dzieci ani przypadków wymagających natychmiastowej interwencji ratującej życie. Ale dla tysięcy innych osób — zwłaszcza czekających na zabiegi ortopedyczne czy kardiologiczne — sytuacja stała się dramatyczna.

Przeczytaj również: Rewolucja w diagnostyce chorób oczu – Politechnika Wrocławska tworzy technologię, która może przywracać wzrok

Gdańsk: wyczerpane limity, zabiegi wstrzymane

Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku, jeden z największych szpitali w Polsce, już teraz musi przesuwać część zabiegów na przyszły rok. Dyrektor naczelny placówki, Jakub Kraszewski, poinformował, że szpital zrealizował całość zaplanowanego wolumenu świadczeń na 2025 rok… już w październiku.

W praktyce oznacza to, że wykonano więcej operacji, niż przewidział kontrakt z NFZ, a fundusz nie ma środków, by sfinansować tzw. nadwykonania. Ich wartość w UCK przekroczyła 270 milionów złotych.

Największe problemy dotyczą oddziałów kardiologii, kardiochirurgii, ortopedii i urologii. Szpital zapewnia jednak, że bezpieczeństwo pacjentów jest priorytetem — zabiegi dziecięce, onkologiczne, transplantacyjne i realizowane w ramach programów lekowych są kontynuowane bez zakłóceń.

W trybie ambulatoryjnym (czyli w poradniach specjalistycznych) również nie ma zmian. Przesunięcia dotyczą wyłącznie planowych operacji, które nie stanowią zagrożenia dla życia.

Chcesz zadbać o stan swojego uzębienia? Dzięki usługom dentysta Poznań jest to możliwe! Sprawdź: implanty poznań

Szpitale Pomorskie: 110 milionów zł nadwykonań i przekładane operacje

Podobny problem dotknął spółkę Szpitale Pomorskie, która zarządza m.in. szpitalami w Gdyni, Wejherowie i Słupsku. Rzeczniczka spółki Małgorzata Pisarewicz poinformowała, że wartość nadwykonań za pierwsze trzy kwartały 2025 roku wynosi już prawie 110 milionów złotych.

Wśród nich:

• świadczenia limitowane – około 80 milionów złotych,
• świadczenia nielimitowane – około 30 milionów złotych.

W efekcie w samym Oddziale Ortopedii Szpitala św. Wincentego a Paulo w Gdyni odwołano już 120 planowych zabiegów. W Wejherowie wstrzymano część operacji endoprotezoplastyki stawu biodrowego i kolanowego – dla wielu pacjentów to bolesny cios, bo na te procedury czeka się często ponad rok.

W przypadku różnego rodzaju kontuzji, przeciążeń lub nadwyrężeń, zachęcamy do skorzystania z zabiegów w ramach usług fizjoterapia Poznań.

Kościerzyna bez zakłóceń – na razie

Nie wszystkie szpitale w regionie znalazły się w trudnej sytuacji. Szpital Specjalistyczny w Kościerzynie poinformował, że nie planuje przesunięć zabiegów i działa zgodnie z harmonogramem. Przedstawicielka placówki, Marta Lorek, zapewnia, że szpital monitoruje sytuację finansową i organizacyjną, aby nie dopuścić do żadnych ograniczeń w dostępie do świadczeń.

NFZ łata budżet, ale dziura pozostaje

Narodowy Fundusz Zdrowia, który od miesięcy zmaga się z deficytem, otrzymał pod koniec października dodatkowe 3,5 miliarda złotych z budżetu państwa. Środki te mają zostać przeznaczone na rozliczenia z placówkami medycznymi w całym kraju, w tym na nadwykonania oraz finansowanie terapii lekowych i chemioterapii.

Jednak nawet po tej dotacji w budżecie NFZ wciąż brakuje około 10,5 miliarda złotych. Dla porównania, na początku października luka wynosiła 14 miliardów złotych. Ministerstwo Zdrowia zapowiada, że w 2026 roku niedobór może sięgnąć już 23 miliardów.

Premier Donald Tusk zdecydował o przekazaniu do NFZ kolejnego miliarda złotych w formie obligacji, jednak to wciąż za mało, by pokryć potrzeby systemu, który coraz częściej działa ponad swoje możliwości.

Kiedy zabraknie cierpliwości pacjentów czekających na operacje?

Problem nadwykonań nie jest nowy, ale w tym roku przybrał bezprecedensową skalę. Szpitale „produkują” więcej świadczeń, niż mogą rozliczyć, a pacjenci, którzy mieli nadzieję na szybkie leczenie, znów muszą czekać.

W wielu przypadkach mówimy o osobach z przewlekłym bólem, z ograniczoną mobilnością, dla których każdy miesiąc zwłoki to pogorszenie jakości życia. Szpitale apelują o zwiększenie finansowania, ale państwowy system ochrony zdrowia wciąż balansuje na granicy wydolności.

Pomorskie szpitale są dziś obrazem całej Polski – kraju, w którym lekarze robią więcej, niż przewiduje budżet, a mimo to to pacjent zostaje z niczym.

Artykuł 270 milionów złotych nadwykonań i puste konta szpitali. Pacjenci czekają, operacje przełożone pochodzi z serwisu Netklinika.