Bez granic dla wirusa, bez opóźnień dla szczepionek. Świat apeluje o nową erę wspólnych zamówień medycznych
Pandemia COVID-19 brutalnie pokazała, że w obliczu globalnego zagrożenia zdrowotnego świat nie reaguje jak jeden organizm. Granice państw zamknęły się szybciej niż łańcuchy dostaw, a dostęp do szczepionek i terapii stał się nierówny jak nigdy wcześniej. Dziś międzynarodowe instytucje próbują wyciągnąć z tego wnioski.
13 stycznia 2026 r. w Brukseli odbyły się warsztaty zorganizowane przez Światowa Organizacja Zdrowia oraz DG HERA – Urząd ds. Gotowości i Reagowania na Sytuacje Kryzysowe w Zdrowiu działający przy Komisji Europejskiej. Spotkanie poświęcono usprawnieniu wspólnych zamówień na środki przeciwdziałania zagrożeniom medycznym: szczepionki, diagnostykę i terapie.
Cel był jasny: w czasie kolejnej epidemii świat nie może znów zaczynać od chaosu.
Przeczytaj również: Innowacyjna metoda BEST po raz pierwszy zastosowana u dzieci w Katowicach
Wspólne zakupy jako tarcza w kryzysie
Warsztaty były kontynuacją prac rozpoczętych w marcu 2024 r., gdy podczas spotkania regionalnych podmiotów, zorganizowanego przez tymczasową sieć i-MCM-Net, wymianę informacji o wspólnych zamówieniach uznano za jeden z priorytetów globalnej współpracy.
W Brukseli spotkali się przedstawiciele organizacji, które już dziś odgrywają kluczową rolę w zabezpieczaniu dostępu do szczepionek i leków w swoich regionach. Obecne były m.in. Regionalne Fundusze Odnawialne Pan American Health Organization, Africa Centres for Disease Control and Prevention, a także partnerzy inicjatywy ASEAN Vaccine Security and Self-Reliance reprezentowani przez Narodowy Instytut Szczepionek Tajlandii oraz Narodowy Uniwersytet Singapuru. W spotkaniu uczestniczyli również przedstawiciele Komisji Europejskiej, w tym Dyrekcji Generalnej ds. Partnerstw Międzynarodowych. Regionalna Współpraca Producentów Szczepionek brała udział jako obserwator.
Ta szeroka reprezentacja pokazuje, że rozmowa o zamówieniach publicznych nie jest technicznym detalem administracyjnym. To kwestia bezpieczeństwa zdrowotnego całych kontynentów.
Gotowość w „czasie pokoju”
Florika Fink-Hooijer, dyrektor generalna DG HERA, podkreśliła, że zagrożenia zdrowotne nie uznają granic państwowych. Wirus nie potrzebuje wizy ani zgody politycznej. Dlatego zdolność do wspólnych zamówień musi być budowana nie w momencie wybuchu kryzysu, lecz wcześniej – w „czasie pokoju”.
Chodzi o to, by w chwili ogłoszenia stanu zagrożenia zdrowia publicznego istniały już gotowe mechanizmy: uzgodnione procedury, wspólne platformy zakupowe, przejrzyste zasady alokacji środków. To podejście ma zapobiec opóźnieniom i nierównościom, które w pierwszych miesiącach pandemii COVID-19 prowadziły do dramatycznych dysproporcji w dostępie do szczepionek.
Regiony jako fundament globalnego systemu
Tim Nguyen z WHO, kierujący działem odpowiedzialnym za środki przeciwdziałania zagrożeniom medycznym, zwrócił uwagę na rolę mechanizmów regionalnych. To właśnie one często najszybciej reagują na potrzeby swoich członków i negocjują wspólne zakupy.
Problem polega na tym, że obecne mechanizmy obejmują jedynie około połowę krajów świata. Około 100 państw, obszarów i terytoriów pozostaje poza ich zasięgiem. Oznacza to, że w sytuacji kryzysowej znaczna część globu może zostać pozbawiona wsparcia lub zmuszona do konkurowania na otwartym rynku z bogatszymi krajami.
Globalna koordynacja nie jest więc hasłem ideologicznym. To warunek, by nikt nie został na końcu kolejki po szczepionkę czy test diagnostyczny.
W przypadku różnego rodzaju kontuzji, przeciążeń lub nadwyrężeń, zachęcamy do skorzystania z zabiegów w ramach usług fizjoterapia Poznań.
Spór o „kapitał własny” i sprawiedliwą alokację
Santiago Cornejo z PAHO zwrócił uwagę na potrzebę wspólnego rozumienia pojęcia „kapitału własnego” w kontekście dostępu do medycznych środków zaradczych. W praktyce oznacza to dyskusję o tym, jak finansować gotowość na przyszłe kryzysy i jak dzielić środki w sposób sprawiedliwy.
Alokacja funduszy nie może być przypadkowa ani uzależniona wyłącznie od siły negocjacyjnej danego państwa. Musi uwzględniać poziom ryzyka, możliwości systemu ochrony zdrowia i realne potrzeby populacji.
Bez odpowiednich rezerw finansowych i mechanizmów solidarności nawet najlepiej zaprojektowany system wspólnych zamówień pozostanie jedynie deklaracją.
Leczenie ortodontyczne Kraków polega na korygowaniu nieprawidłowości zgryzu i wad układu stomatognatycznego za pomocą różnych aparatów.
Wnioski z COVID-19 i MPOX
Dyskusje w Brukseli koncentrowały się także na doświadczeniach z pandemii COVID-19 oraz epidemii MPOX. Analizowano, jakie błędy popełniono przy kryzysowych zamówieniach publicznych i jak uniknąć ich w przyszłości.
Jednym z kluczowych wniosków jest konieczność lepszej wymiany informacji między regionami – zarówno w fazie przygotowań, jak i w trakcie kryzysu. Transparentność danych o zapotrzebowaniu, zdolnościach produkcyjnych i dostępnych zapasach może zdecydować o tym, czy reakcja będzie skoordynowana, czy chaotyczna.
Czas na decyzje, nie deklaracje
Warsztaty w Brukseli nie były jedynie kolejnym spotkaniem ekspertów. Były sygnałem, że świat próbuje zbudować bardziej odporny system zamówień medycznych, zanim pojawi się kolejny globalny kryzys.
Wirusy będą wracać. Epidemie i pandemie nie są kwestią „czy”, lecz „kiedy”. Pytanie brzmi, czy w momencie zagrożenia państwa znów będą konkurować o dostawy, czy też zadziała mechanizm solidarnej, szybkiej i sprawiedliwej dystrybucji.
Globalna koordynacja zamówień medycznych przestaje być abstrakcyjną ideą. Staje się testem, czy świat potrafi uczyć się na własnych błędach – zanim zapłaci za nie kolejną falą kryzysu.
