Post przerywany pod lupą. Popularny mit o szybkiej utracie wagi traci naukowe oparcie
Otyłość stała się jednym z najpoważniejszych wyzwań zdrowia publicznego XXI wieku. Według danych World Health Organization od 1975 roku liczba dorosłych z otyłością na świecie wzrosła ponad trzykrotnie. W 2022 roku aż 2,5 miliarda dorosłych miało nadwagę, a 890 milionów żyło z otyłością. W krajach o wysokich dochodach konsekwencje metaboliczne nadmiernej masy ciała należą do głównych przyczyn zgonów. Nie dziwi więc, że społeczeństwo poszukuje skutecznych i możliwie prostych metod redukcji masy ciała. W ostatnich latach ogromną popularność zdobył post przerywany – model żywienia polegający na okresowym ograniczaniu spożycia kalorii lub wydłużaniu przerw między posiłkami. Media społecznościowe i influencerzy przedstawiali go jako niemal przełomowe narzędzie: szybkie efekty, poprawa metabolizmu, większa kontrola nad apetytem.
Naukowcy postanowili jednak przyjrzeć się temu zjawisku bez marketingowego entuzjazmu.
Przeczytaj również: Strach większy niż fakty? Analogi GLP-1 pod lupą: między skutecznością a mitami o powikłaniach
22 badania, prawie 2000 uczestników
Zespół badaczy z Universidad Hospital Italiano de Buenos Aires przeanalizował 22 randomizowane badania kliniczne obejmujące łącznie 1995 dorosłych uczestników. Badania przeprowadzono w Ameryce Północnej, Europie, Chinach, Australii i Ameryce Południowej. Analizowano różne warianty postu przerywanego: post co drugi dzień, okresowe dni postne oraz ograniczenie czasowe spożywania posiłków.
W większości projektów obserwacja trwała do 12 miesięcy. To okres wystarczający, by ocenić krótkoterminowe efekty redukcji masy ciała, ale zbyt krótki, by mówić o trwałej zmianie w chorobie przewlekłej, jaką jest otyłość.
W przeglądzie porównano post przerywany z klasycznymi zaleceniami dietetycznymi oraz z brakiem interwencji. Wnioski okazały się dalekie od medialnych obietnic.
Brak przewagi nad tradycyjną dietą
Analiza nie wykazała, aby post przerywany przynosił klinicznie istotnie większą utratę masy ciała niż standardowe zalecenia dietetyczne. Co więcej, niektóre wyniki sugerowały, że jego efekty nie różnią się znacząco nawet od sytuacji, w której nie wprowadzono żadnej interwencji.
To uderza w podstawowy mit, według którego zmiana „okna żywieniowego” sama w sobie ma stanowić przełom w redukcji tkanki tłuszczowej. Dane naukowe wskazują, że decydujące znaczenie nadal ma bilans energetyczny i długofalowa zmiana nawyków, a nie sam schemat godzinowy spożywania posiłków.
Główny autor przeglądu, Luis Garegnani, podkreślił, że post przerywany nie wydaje się skuteczny jako szczególnie efektywna metoda redukcji masy ciała u dorosłych z nadwagą i otyłością. Jednocześnie zaznaczył, że medialny entuzjazm znacznie wyprzedził stan dowodów naukowych.
Ograniczenia badań i niewiadome
Autorzy przeglądu zwracają uwagę na istotne ograniczenia dostępnych danych. Zgłaszanie działań niepożądanych było niespójne, wiele badań obejmowało niewielkie grupy uczestników, a metodologia raportowania różniła się między projektami. Oznacza to, że jakość dowodów jest umiarkowana, a w niektórych obszarach – ograniczona.
Co więcej, niewiele badań analizowało długoterminowe skutki stosowania postu przerywanego. Otyłość jest chorobą przewlekłą, wymagającą wieloletniego leczenia i monitorowania. Krótkoterminowe obserwacje nie pozwalają odpowiedzieć na pytanie, czy dana metoda przynosi trwałe korzyści, czy jedynie chwilowy efekt.
Warto również zauważyć, że większość uczestników badań pochodziła z krajów o wysokich dochodach i reprezentowała głównie populacje białe. Tymczasem problem otyłości dynamicznie narasta także w krajach o niskich i średnich dochodach. Brakuje danych, które pozwoliłyby ocenić skuteczność tej strategii w bardziej zróżnicowanych populacjach.
Interesuje Cię usługa implanty w jeden dzień Kraków – skontaktuj się!
Indywidualizacja zamiast modnych schematów
Eksperci podkreślają, że obecne dowody nie uzasadniają jednoznacznych, powszechnych rekomendacji dotyczących postu przerywanego. Może on być akceptowalnym rozwiązaniem dla niektórych osób, szczególnie jeśli sprzyja ograniczeniu całkowitej podaży kalorii i jest zgodny z ich stylem życia. Nie ma jednak podstaw, by traktować go jako metodę wyraźnie skuteczniejszą od klasycznych zaleceń dietetycznych.
W praktyce klinicznej oznacza to konieczność indywidualnego podejścia. Skuteczność każdej strategii żywieniowej zależy od wieku, płci, stanu zdrowia, obecności zaburzeń odżywiania, uwarunkowań psychologicznych i społecznych. Uniwersalne schematy rzadko sprawdzają się w złożonej chorobie metabolicznej.
Marzysz o idealnym uśmiechu, ale nie wiesz, od czego zacząć? Zrób pierwszy krok w kierunku zdrowego zgryzu! Umów się na wizytę, aby poznać plan działania. Nasz ortodonta Wrocław wyjaśni Ci, jak wygląda leczenie ortodontyczne i pomoże dobrać najlepszy aparat ortodontyczny.
Rozsądek zamiast medialnego entuzjazmu
Post przerywany stał się symbolem nowoczesnego podejścia do odchudzania. Jednak analiza danych pokazuje, że za popularnością nie zawsze stoi przewaga kliniczna. W świecie, w którym otyłość dotyka setek milionów ludzi, potrzeba skutecznych i bezpiecznych rozwiązań jest ogromna.
Nauka przypomina jednak o czymś fundamentalnym: trwała redukcja masy ciała to proces wymagający systematyczności, wsparcia specjalistów i długofalowej zmiany stylu życia. Modne hasła mogą przyciągać uwagę, ale to rzetelne dane powinny wyznaczać kierunek terapii.
