Serce, które zaczyna bić inaczej. Około 3 tysiące noworodków rocznie z wrodzoną wadą serca w Polsce
Każdego roku w Polsce około trzech tysięcy dzieci przychodzi na świat z wrodzoną wadą serca. Statystycznie oznacza to osiem przypadków na tysiąc żywych urodzeń. Za tymi liczbami kryją się konkretne historie – porodówki, na których radość miesza się z niepokojem, rodzice czekający na pierwsze wyniki badań i lekarze podejmujący decyzje, które często muszą zapaść w ciągu godzin.
Wrodzone wady serca są najczęściej występującymi wadami wrodzonymi u noworodków. Nie każda z nich oznacza bezpośrednie zagrożenie życia, ale niemal każda wymaga czujności, kontroli i specjalistycznego nadzoru. To diagnoza, która zmienia rytm pierwszych dni, a czasem całego życia dziecka.
Przeczytaj również: Campylobacter jejuni rozszczelnia jelita, a naukowcy wskazują możliwy kierunek odbudowy
Od niewielkiego ubytku po operację na otwartym sercu
Najczęściej po urodzeniu rozpoznaje się ubytki w przegrodzie międzykomorowej. To niewielkie „otwory” między komorami serca, przez które krew przepływa w sposób nieprawidłowy. W wielu przypadkach małe ubytki zamykają się samoistnie w pierwszych tygodniach lub miesiącach życia. Dziecko rośnie, a serce – dosłownie – naprawia się samo.
Są jednak wady znacznie poważniejsze. Do najcięższych należą m.in. hipoplazja lewej komory serca, wady łuku aorty czy krytyczne zwężenia zastawek. W takich sytuacjach liczą się godziny. Noworodek może wymagać natychmiastowej interwencji – od zabiegów kardiologii interwencyjnej, takich jak balonoplastyka zwężonej zastawki, po skomplikowane operacje kardiochirurgiczne na otwartym sercu.
Krytyczne wady serca, wymagające pilnej interwencji tuż po porodzie, stanowią mniej niż jeden procent wszystkich noworodków z problemami kardiologicznymi. W pojedynczych ośrodkach rocznie rodzi się średnio kilkoro dzieci, które od pierwszych chwil życia trafiają na blok operacyjny. Dodatkowo kilkadziesiąt noworodków wymaga specjalistycznego nadzoru kardiologicznego po porodzie.
Pulsoksymetria – proste badanie, które ratuje życie
W Polsce wszystkie noworodki objęte są badaniami przesiewowymi w kierunku krytycznych wad serca. Jednym z kluczowych elementów jest pulsoksymetria – nieinwazyjny pomiar saturacji, czyli wysycenia krwi tlenem. Badanie wykonuje się na prawej rączce i na nodze dziecka. Różnice w wynikach mogą sygnalizować poważną wadę wymagającą dalszej diagnostyki.
To procedura szybka, bezbolesna i powszechna, a jednocześnie fundamentalna. Dzięki niej można wychwycić zaburzenia, które nie dają jednoznacznych objawów w pierwszych godzinach życia.
Jeszcze większe znaczenie ma diagnostyka prenatalna. Rozpoznanie ciężkiej wady serca w trakcie ciąży pozwala zaplanować poród w wyspecjalizowanym ośrodku, gdzie pod jednym dachem funkcjonują oddział noworodkowy, oddział intensywnej terapii noworodka oraz kardiochirurgia dziecięca. W takich miastach jak Warszawa czy Łódź możliwe jest natychmiastowe wdrożenie leczenia bez konieczności transportu noworodka do innej placówki.
Nie wszystkie wady można jednak wykryć przed narodzinami. Krążenie płodowe różni się od tego po urodzeniu. Niektóre ubytki pozostają w życiu płodowym „nieme” – dopiero zmiana ciśnień i kierunku przepływu krwi po porodzie ujawnia problem.
Masz braki w uzębieniu lub niepokoi Cię jego stan? Potrzebujesz odbudowy zębów? Zobacz – implanty Kraków
Przyczyny wciąż nie do końca poznane
Ryzyko wrodzonych wad serca jest wyższe u dzieci z zespołami genetycznymi, takimi jak zespół Downa czy zespół Edwardsa. Jednak w około 90 procentach przypadków nie udaje się wskazać jednoznacznej przyczyny. To fakt, który dla wielu rodziców bywa szczególnie trudny do zaakceptowania.
Serce zaczyna kształtować się bardzo wcześnie – już w pierwszym trymestrze ciąży. Około 10.–11. tygodnia jest anatomicznie uformowane. To właśnie dlatego tak istotne jest planowanie ciąży, wczesna opieka prenatalna i suplementacja kwasu foliowego. Jego niedobór wiąże się nie tylko z ryzykiem wad cewy nerwowej, lecz może również zwiększać ryzyko niektórych wad serca.
Mimo postępu medycyny wiele pytań pozostaje bez odpowiedzi. Wrodzone wady serca nie są wynikiem jednej decyzji czy pojedynczego czynnika. To złożony proces, w którym genetyka, środowisko i biologia splatają się w sposób, którego nie zawsze potrafimy przewidzieć.
W przypadku różnego rodzaju kontuzji, przeciążeń lub nadwyrężeń, zachęcamy do skorzystania z zabiegów w ramach usług fizjoterapia Poznań.
Życie z wrodzoną wadą serca
Postęp kardiochirurgii dziecięcej sprawił, że coraz więcej pacjentów z wrodzonymi wadami serca dożywa dorosłości. To ogromny sukces medycyny, ale też wyzwanie dla systemu ochrony zdrowia. Przejście z opieki pediatrycznej do systemu dla dorosłych bywa najsłabszym punktem całej ścieżki leczenia.
Dzieci, które kiedyś nie miały szans na przeżycie, dziś kończą szkoły, podejmują pracę, zakładają rodziny. Ich serca, choć operowane i monitorowane przez lata, biją dalej. Wymagają kontroli, specjalistycznej opieki i świadomości, że wada wrodzona to nie epizod z przeszłości, lecz stan, z którym żyje się przez całe życie.
