Zapobieganie otępieniu. Lublin współtworzy europejski projekt COMFORTAGE
Otępienie przestaje być wyłącznie problemem medycznym – staje się jednym z największych wyzwań społecznych i ekonomicznych współczesnej Europy. Starzejące się społeczeństwa, rosnąca liczba pacjentów i lawinowo zwiększające się koszty opieki zmuszają systemy ochrony zdrowia do szukania nowych rozwiązań. W tej rzeczywistości polscy pacjenci odgrywają istotną rolę. Na Uniwersytet Medyczny w Lublinie rozpoczęła się faza kliniczna europejskiego projektu COMFORTAGE, którego celem jest opracowanie nowego modelu zapobiegania otępieniu. To nie jest kolejna analiza statystyk. To próba stworzenia systemu, który pozwoli zatrzymać chorobę, zanim odbierze ludziom samodzielność, pamięć i poczucie tożsamości.
Przeczytaj również: Ministerstwo Zdrowia uruchamia e-KOK i zapowiada rewolucję w leczeniu kardiologicznym
COMFORTAGE. Ruszyła rekrutacja. Kto może wziąć udział?
Zespół kierowany przez prof. Konrada Rejdaka rozpoczął badania kliniczne w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym nr 4 w Lublinie. W ramach projektu planowane jest przebadanie około 100 osób po 50. roku życia, które znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka rozwoju chorób otępiennych.
Kryteria uczestnictwa są jasno określone. Do badania mogą zgłosić się osoby, które:
- ukończyły 50 lat,
- wyrażają świadomą zgodę na udział oraz udostępnienie danych medycznych,
- zauważają u siebie subiektywny spadek funkcji poznawczych,
- mają rozpoznane łagodne zaburzenia poznawcze,
- znajdują się we wczesnej fazie choroby Alzheimera o niewielkim nasileniu.
Dotychczas zrekrutowano około 40 uczestników. Każdy z nich zostaje objęty opieką specjalistów i bierze udział w konsultacjach, podczas których otrzymuje indywidualne wskazówki dotyczące poprawy kondycji mózgu, stylu życia i funkcjonowania poznawczego.
Badania prowadzone są zgodnie z rygorystycznymi zasadami naukowymi. Dane medyczne są anonimizowane i wykorzystywane do budowy zaawansowanej bazy, która posłuży do stworzenia algorytmu postępowania prewencyjnego.
Technologia w służbie pamięci
Jednym z najbardziej innowacyjnych elementów projektu jest opracowanie elektronicznej bransoletki wspierającej kontakt pacjenta z lekarzem i opiekunem. Na podstawie danych klinicznych zebranych m.in. w Lublinie zespół technologiczny z Grecji zaprojektuje urządzenie umożliwiające zdalną komunikację i przekazywanie spersonalizowanych zaleceń.
Bransoletka ma działać nie tylko jako narzędzie monitorujące, ale przede wszystkim jako pomost między pacjentem a systemem opieki zdrowotnej. Lekarz będzie mógł przesyłać indywidualne rekomendacje, reagować na pogorszenie funkcji poznawczych i wspierać chorego bez konieczności każdorazowej wizyty w poradni.
To próba przejścia od reaktywnego leczenia do aktywnej prewencji – od gaszenia pożaru do jego zapobiegania.
Masz braki w uzębieniu lub niepokoi Cię jego stan? Potrzebujesz odbudowy zębów? Zobacz – implanty Wrocław
Liczby, które nie pozostawiają złudzeń
Skala problemu w Polsce rośnie w tempie, które budzi niepokój. Dane Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Narodowego Funduszu Zdrowia oraz Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pokazują wyraźny trend.
W latach 2014–2024 liczba osób leczonych z powodu chorób otępiennych wzrosła z 336 tysięcy do 382 tysięcy – o ponad 13 procent. W tym samym czasie koszty świadczeń zwiększyły się niemal trzykrotnie: ze 137 milionów złotych do blisko 400 milionów złotych.
Raport Najwyższej Izby Kontroli wskazuje, że wśród pacjentów dominują kobiety – stanowią aż 72 procent chorych. Ryzyko zachorowania gwałtownie rośnie wraz z wiekiem – 69 procent pacjentów ma 75 lat lub więcej. Choroba częściej dotyka osób z niższym poziomem wykształcenia, co dodatkowo podkreśla znaczenie edukacji zdrowotnej i profilaktyki.
Za tymi liczbami kryją się dramaty rodzin, przeciążeni opiekunowie i system ochrony zdrowia, który musi zmierzyć się z rosnącym zapotrzebowaniem na opiekę długoterminową.
Chcesz zadbać o stan swojego uzębienia? Dzięki usługom dentysta Poznań jest to możliwe! Sprawdź: proteza poznań, endodoncja poznań, poznań ekstrakcja zęba.
Prewencja zamiast paraliżu systemu
Eksperci nie mają wątpliwości: bez skutecznej profilaktyki system może nie udźwignąć ciężaru narastającej liczby pacjentów z otępieniem. Projekt COMFORTAGE ma udowodnić, że inwestycja w wczesne wykrywanie czynników ryzyka, modyfikację stylu życia i cyfrowe wsparcie pacjentów przynosi realne korzyści – nie tylko medyczne, ale również ekonomiczne.
W przedsięwzięciu uczestniczy kilkadziesiąt podmiotów z 12 krajów europejskich, w tym sześciu partnerów klinicznych. Projekt otrzymał w grudniu 2023 roku ponad 17,5 miliona złotych dofinansowania ze środków Unii Europejskiej. Koordynatorem jest Centrum Badawcze Uniwersytetu w Pireusie, a zakończenie zaplanowano na grudzień 2027 roku.
Lubelski zespół odpowiada za część kliniczną, gromadzenie danych oraz bezpośrednią opiekę nad uczestnikami. To właśnie tu powstają fundamenty przyszłego europejskiego modelu prewencji.
Szansa, która może zmienić przyszłość
Otępienie to choroba, która odbiera nie tylko pamięć, ale także niezależność i poczucie bezpieczeństwa. Każdy miesiąc zwłoki w działaniu oznacza kolejne tysiące osób, które tracą kontrolę nad własnym życiem.
Projekt realizowany w Lublinie daje nadzieję, że zamiast biernie obserwować narastający problem, Europa zacznie go systemowo ograniczać. Jeśli model prewencji okaże się skuteczny, może stać się punktem zwrotnym w walce z jedną z najbardziej dotkliwych chorób XXI wieku.
Dziś trwa rekrutacja. Dla części pacjentów to udział w badaniu klinicznym. Dla całego systemu – być może początek nowej strategii ochrony pamięci i godności starzejącego się społeczeństwa.
