Darmowa opieka zdrowotna dla uchodźców z Ukrainy przechodzi do historii
Przez trzy lata obowiązywał w Polsce wyjątkowy porządek prawny. Specustawa, uchwalona w 2022 roku w odpowiedzi na rosyjską agresję na Ukrainę, miała charakter ratunkowy. Dawała schronienie, legalny pobyt i realne poczucie bezpieczeństwa ludziom, którzy uciekali przed wojną. Jednym z najważniejszych filarów tej ochrony był dostęp do bezpłatnej opieki zdrowotnej. Teraz ten rozdział dobiega końca. Rząd zdecydował się na wygaszenie części rozwiązań, które miały być tymczasowe. Nowa ustawa została już przyjęta przez Sejm i Senat i czeka na podpis prezydenta. Jeśli wejdzie w życie zgodnie z planem, od 5 marca 2026 roku dla tysięcy uchodźców z Ukrainy darmowa opieka zdrowotna w Polsce przestanie istnieć.
Przeczytaj również: Dostęp do opieki zdrowotnej dla kobiet. Dziesięć nowych poradni ginekologiczno-położniczych
Od solidarności do normalizacji
Decyzja rządu wpisuje się w narrację o powrocie do „normalnych zasad”. Jak podkreślali przedstawiciele MSWiA, cel specustawy został osiągnięty: uchodźcy uzyskali ochronę, legalny pobyt i wsparcie w pierwszym, najtrudniejszym okresie. Teraz system ma zostać ujednolicony i włączony do ogólnych przepisów o ochronie cudzoziemców.
Nie oznacza to jednak, że wszystkie rozwiązania znikają. PESEL ze statusem UKR pozostaje, podobnie jak świadczenie 800 plus, choć już nie bezwarunkowo. Rodzic musi pracować w Polsce, a dziecko uczyć się w polskiej szkole. Największa zmiana dotyczy jednak zdrowia, czyli obszaru, który dla wielu uchodźców był ostatnią barierą chroniącą ich przed dramatycznymi decyzjami.
Opieka zdrowotna dla uchodźców z Ukrainy. Zdrowie już nie dla wszystkich
Proces wygaszania przywilejów zaczął się wcześniej. Już pod koniec września ubiegłego roku ograniczono dostęp do części świadczeń. Dorośli uchodźcy stracili prawo do bezpłatnego leczenia stomatologicznego, rehabilitacji, przeszczepów, operacji endoprotezoplastyki, usuwania zaćmy, refundowanych leków czy programów lekowych. Zachowali natomiast dostęp do lekarza POZ, specjalistów, badań diagnostycznych i hospitalizacji w ramach NFZ.
Nowe przepisy idą o krok dalej. Pełna bezpłatna opieka zdrowotna „na NFZ” ma przysługiwać wyłącznie wąskiej grupie osób. Są to dzieci do 18. roku życia, kobiety w ciąży, w trakcie porodu i połogu, ofiary tortur i gwałtu oraz osoby szczególnie wrażliwe przebywające w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania. Poza tą listą pozostaną tysiące dorosłych, którzy nie pracują i nie opłacają składki zdrowotnej.
Cena choroby
Dla tych osób choroba przestanie być wyłącznie problemem zdrowotnym. Stanie się problemem finansowym. Bez ubezpieczenia zdrowotnego każda wizyta u lekarza, każde badanie czy hospitalizacja będą odpłatne. Nawet w publicznym szpitalu czy przychodni.
Bezpłatna pozostanie jedynie pomoc ratująca życie. W praktyce oznacza to, że po wypadku czy w stanie bezpośredniego zagrożenia życia pomoc zostanie udzielona bez rachunku. Ale już zgłoszenie się na SOR z wysoką gorączką, bólem brzucha czy skręconą kostką może zakończyć się fakturą. Granica między tym, co „ratuje życie”, a tym, co jest „zwykłą” potrzebą zdrowotną, bywa cienka i dla pacjenta często niezrozumiała.
Marzysz o idealnym uśmiechu, ale nie wiesz, od czego zacząć? Zrób pierwszy krok w kierunku zdrowego zgryzu! Umów się na wizytę, aby poznać plan działania. Nasz ortodonta Wrocław wyjaśni Ci, jak wygląda leczenie ortodontyczne i pomoże dobrać najlepszy aparat ortodontyczny.
Praca jako warunek bezpieczeństwa
Nowy system jasno pokazuje, że kluczem do pełnej ochrony zdrowotnej jest praca. Osoby zatrudnione na umowę o pracę lub umowy cywilnoprawne, od których odprowadzana jest składka zdrowotna, zachowują pełne prawo do świadczeń NFZ. Podobnie przedsiębiorcy, którzy sami opłacają składkę. Problem zaczyna się tam, gdzie pracy nie ma albo jest ona oparta na umowie o dzieło, która nie daje prawa do ubezpieczenia zdrowotnego.
Dla wielu uchodźców, zwłaszcza starszych, samotnych lub opiekujących się dziećmi, wejście na rynek pracy nie jest oczywiste ani szybkie. W ich przypadku decyzja ustawodawcy może oznaczać realne ryzyko wykluczenia zdrowotnego.
Potrzebujesz pomocy stomatologicznej? Zobacz: Dentysta Poznań. Wśród szeregu dostępnych usług: poznań ekstrakcja zęba, leczenie kanałowe poznań
Dobrowolne ubezpieczenie czy ryzyko
Alternatywą pozostaje dobrowolne ubezpieczenie w NFZ, prywatna polisa zdrowotna lub abonament medyczny. To rozwiązania, które mogą zapewnić dostęp do podstawowej opieki. Problem w tym, że w przypadku poważniejszej choroby, operacji czy długiej hospitalizacji koszty mogą przerosnąć możliwości finansowe wielu rodzin. Oszczędności, jeśli w ogóle istnieją, szybko topnieją w obliczu długotrwałego leczenia.
Zmiana, która boli
Nowe przepisy formalnie porządkują system, ale społecznie pozostawiają wiele pytań bez odpowiedzi. Czy państwo, które w pierwszych miesiącach wojny otworzyło swoje granice i instytucje, jest gotowe na konsekwencje wycofania tej ochrony? Czy uchodźcy, którzy nie zdążyli się jeszcze ustabilizować, poradzą sobie z nagłą odpowiedzialnością za własne zdrowie?
Koniec darmowej opieki zdrowotnej to nie tylko zmiana ustawy. To moment, w którym solidarność ustępuje miejsca rachunkowi ekonomicznemu, a bezpieczeństwo zdrowotne staje się kolejnym warunkiem do spełnienia. Dla wielu osób może to być najtrudniejszy egzamin od czasu, gdy przekroczyli polską granicę w poszukiwaniu schronienia.
